Wprowadzone przez Dariusz Spytkowski

Lucjan Siemieński

– poeta, prozaik, krytyk literacki, publicysta. Uczestnik powstania listopadowego wzięty do niewoli, po uwolnieniu wrócił do Galicji. Należał do grupy literackiej Ziewonia, głoszącej wspólnotę narodów słowiańskich, brał udział w konspiracji. Tłumaczył i parafrazował ludowe utwory ukraińskie, które wraz z jego oryginalnymi wierszami znalazły się w zbiorze Dumki (1938r., współautor A. Bielowski). Został aresztowany 1837 roku, […]

Ignacy Kraszewski

– pseudonim Bogdan Bolesławita – pisarz, publicysta, redaktor, krytyk literacki, historyk. Uczestnik spisku przedpowstaniowego w Wilnie 1830 roku. Jego dzieła antycypują program pozytywizmu. Wobec groźby aresztowania za działalność przeciw zaborcom, wyemigrował do Drezna, gdzie w prasie europejskiej zwalczał antypowstaniową propagandę rosyjską. W 1879 roku obchodzony w Krakowie jubileusz 50-lecia jego twórczości stał się ogólnopolską manifestacją […]

Czesław Miłosz

Bóg obdarował Miłosza darem przywołanym słowami Psalmu 90 wyznaczającymi kres życia ludzkiego: „Miarą naszego życia jest lat siedemdziesiąt, a osiemdziesiąt, gdy jesteśmy mocni” (PS 90, 10). Dzięki takiej przestrzeni danego Mu czasu życia, niezwykle zaskakująco i trafnie brzmi Jego przesłanie z roku 1969, gdy w zbiorze: „Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada” pisał: „Tak mało […]

Karol Szymanowski

– kompozytor polski, pianista, wielki dziedzic tradycji chopinowskiej. Duchowy przewodnik i wychowawca pokolenia kompozytorów odrodzonej Polski. Artysta, dla którego kultura narodu była najważniejszym umiłowaniem, dobrem i prawem. Był honorowym członkiem m.in. Czeskiej Akademii Umiejętności, Królewskiej Akademii Św. Cecylii w Rzymie, Królewskiej Akademii Muzycznej w Belgradzie, Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. W 1935 roku został laureatem Państwowej […]

Ludwik Solski

– właściwie Napoleon Sosnowski, wybitny aktor i reżyser. Występował na scenie od 1876 roku aż do końca życia, głównie w Krakowie i Warszawie. Piastował urząd dyrektora i reżysera m.in. Teatru Miejskiego w Krakowie. Jako aktor był bardzo wszechstronny. Słynął z doskonałej charakteryzacji. Cieszył się popularnością zwłaszcza w rolach charakterystycznych; najsłynniejsze z nich, to: Chudogeba w Wieczorze Trzech Króli Szekspira, Harpagon w Skąpcu Moliera, Stary Wiarus w Warszawiance Wyspiańskiego, […]

Teofil Lenartowicz

– rzeźbiarz, pisarz. Należał do kręgu Cyganerii warszawskiej, a później Przeglądu Naukowego. Był uczestnikiem wypraw ludoznawczych Oskara Kolberga. Brał udział w konspiracji i akcjach niepodległościowych 1848 roku w Galicji. Od 1851 roku przebywał na emigracji. Był wykładowcą literatur słowiańskich z tytułem profesora w Bolonii. Pisał liryki refleksyjne oparte na motywach folklorystycznych, zwłaszcza okolic Mazowsza; stąd […]

Henryk Siemiradzki

– polski malarz, czołowy przedstawiciel akademizmu w malarstwie polskim. Kształcił się na uniwersytecie w Charkowie (Wydział Przyrodniczy), a następnie w Petersburgu i w Monachium, gdzie przebywał na stypendium. Od 1872 roku w Rzymie. Elementy akademickiego klasycyzmu łączył z naturalizmem i teatralnym ujęciem scen z życia Greków, Rzymian i pierwszych chrześcijan. Zdobył międzynarodową sławę – został […]

Jan Długosz

– kanonik krakowski, historyk, dyplomata. Piastował funkcję kanclerza biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Od 1467 roku wychowawca synów królewskich na dworze Kazimierza Jagiellończyka. Od roku 1436 był kanonikiem krakowskim, a od 1480 roku arcybiskupem lwowskim. W latach 1454-1466 działał na rzecz przyłączenia ziem nadbałtyckich do Polski. Napisał m.in. pierwszą wybitną syntezę w hagiografii polskiej Historia Polonica […]

Jacek Malczewski

– artysta malarz. Rektor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w latach 1912-1914. Wielki artysta, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli symbolizmu w malarstwie polskim przełomu XIX i XX wieku. Twórca cyklów malarskich poświęconych martyrologii Polski pod zaborami, autor pejzaży alegorycznych, portretów i autoportretów. Twórca znakomitych wizji malarskich ukazujących historię, sztukę, przemijanie, tradycyjne związki dzieła sztuki z życiem, kulturą […]

Stanisław Wyspiański

– dramaturg, poeta, malarz, reformator teatru. Studiował w krakowskiej SSP pod kierunkiem W.Łuszczkiewicza i J.Matejki, w Academie Colarossi w Paryżu, filozofię w Uniwersytecie Jagiellońskim. Malował portrety i pejzaże, głównie w technice pastelowej, poddając je bardzo osobistej, dekoracyjnej stylizacji linearnej. Wielokrotnie powtarzał temat macierzyństwa, wizerunki dzieci, autoportrety, widoki planet i kopca Kościuszki, przydając im nieraz wymiar […]